Chỉ một tháng rưỡi sau khi nhà nước tuyên bố độc lập, Hội Việt Mỹ đã ra đời (17/10/1945) với tên gọi Việt - Mỹ thân hữu Hội. Đây là tổ chức hữu nghị song phương đầu tiên được chính thức thành lập ở nước ta. Hội đã đưa ra chính cương, điều lệ, cho xuất bản tờ nguyệt san lấy tên “Tạp chí Việt – Mỹ” và phát chương mục riêng hàng tuần trong chương trình Đài Tiếng nói Việt Nam... Những hoạt động của Hội lúc đó khá sôi động, góp phần thực hiện các chủ trương, đường lối đối ngoại của Nhà nước ta, nhất là đấu tranh giành sự công nhận quốc tế đối với Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà vừa mới ra đời. Vị Chủ tịch đầu tiên của Hội là ông Trịnh Văn Bính, Thứ trưởng Bộ Tài chính lúc bấy giờ. Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Hội Việt Mỹ mang tên “ủy ban Việt Nam đoàn kết với nhân dân Mỹ”, gọi tắt là ủy ban Việt – Mỹ, ra đời ngày 10 tháng 8 năm 1968, do Giáo sư Bộ trưởng Hoàng Minh Giám làm Chủ tịch, cùng tồn tại và hoạt động song song với “ủy ban Việt Nam đoàn kết với nhân dân Mỹ” thuộc Mặt trận dân tộc giải phóng Miền Nam Việt Nam do giáo sư Nguyễn Văn Chì làm Chủ tịch . ủy ban Việt – Mỹ đã thiết lập quan hệ với hàng trăm tổ chức nhóm chống chiến tranh ở Mỹ, trong đó có ba tổ chức hữu nghị với Việt Nam, một thuộc phạm vi liên bang và hai thuộc các bang.
Ủy ban Việt – Mỹ ở cả hai miền đã chủ trì và phối hợp tổ chức đón tiếp hàng trăm đoàn đại biểu nhân dân Mỹ, bao gồm nhiều chính khách lớn và nhân vật tiêu biểu, vào thăm Việt Nam tìm hiểu đất nước, con người và cuộc đấu tranh anh dũng của nhân dân ta. ủy ban đã cùng với các bạn Mỹ tổ chức thành công hai cuộc gặp gỡ chính thức giữa các đại biểu nhân dân hai nước tại Bratislava (Tiệp Khắc) vào đầu tháng 9 năm 1967 và tại Tokyo (Nhật Bản) vào tháng 8 năm 1975; và được Nhà nước giao chủ trì phối hợp tổ chức 3 đợt trao trả các phi công Mỹ bị bắt và đón tiếp thân nhân các gia đình phi công Mỹ bị giam giữ tại Việt Nam. Trong những năm dài kháng chiến chống Mỹ, tên tuổi của ủy ban Việt – Mỹ đã trở nên khá quen thuộc đối với dư luận trong và ngoài nước, nhất là ở Mỹ; được sự quan tâm, phối hợp và giúp đỡ của nhiều ngành, nhiều giới cũng như các cơ quan thông tin đại chúng. Hoạt động của ủy ban Việt – Mỹ hồi đó thật sôi nổi, khẩn trương, phong phú và có hiệu quả thiết thực. Đến nay, nhiều bạn Mỹ trở lại thăm Việt Nam vẫn luôn nói đến những kỷ niệm sâu sắc của mình hồi ấy và không quên nhắc đến ủy ban Việt – Mỹ.
Đầu năm 1992, ủy ban Việt – Mỹ tổ chức đại hội tổng kết đánh giá 25 năm hoạt động, củng cố bộ máy chuyên trách, bầu Bộ trưởng Phan Hiền thay Bộ trưởng Hoàng Minh Giám làm Chủ tịch và đổi tên ủy ban thành Hội Việt – Mỹ, do nhạc sĩ Xuân Oanh làm Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký.
Hội đã đưa ra một chương trình hành động trước mắt và dài hạn nhằm củng cố quan hệ với bạn bè truyền thống, mở rộng quan hệ với các tổ chức và cá nhân ở Mỹ, góp phần đấu tranh bình thường hoá và thúc đẩy quan hệ giữa hai nước. Năm 1994, giáo sư Nguyễn Huy Phan được bầu làm Chủ tịch của Hội. Sau đó, năm 1997 Giáo sư Chu Tuấn Nhạ, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ và Môi trường, được bầu làm Chủ tịch Hội, thay thế giáo sư Nguyễn Huy Phan đã quá cố. Hiện nay, Hội có quan hệ với hơn 300 đối tác ở 50 tiểu bang của Mỹ, với nội dung hình thức hoạt động đa dạng, phong phú và đạt hiệu quả.
Cùng với quan hệ hữu nghị, nhân dân Việt Nam và Hoa Kỳ ngày càng phát triển, với mục đích tăng cường quan hệ hữu nghị nhân dân Mỹ, Hội Việt – Mỹ đang đứng trước những yêu cầu mới, to lớn hơn trong việc góp phần thực hiện đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta.
|